Les 6: De afschaffing van de slavernij

Inleiding

De afschaffing van de slavernij was een langzaam en ongelijk proces. In verschillende landen werd slavernij op verschillende momenten en onder verschillende omstandigheden afgeschaft. De druk van tot slaaf gemaakten zelf, abolitionisten, veranderende economische belangen en internationale politiek speelden allemaal een rol.

1. Veranderende opvattingen in de 18e en 19e eeuw

• De Verlichting bracht nieuwe ideeën over mensenrechten en vrijheid.

• Abolitionistische bewegingen ontstonden in Europa en Amerika.

• Steeds meer mensen gingen slavernij als onmenselijk en immoreel beschouwen.

2. Rol van tot slaaf gemaakten zelf

• Opstanden, zoals in Haïti, bewezen dat tot slaaf gemaakten hun vrijheid zouden bevechten.

• Dagelijks verzet, vluchten en het behouden van eigen cultuur versterkten het morele argument tegen slavernij.

3. Afkondiging van de afschaffing in verschillende landen

• 1807 (VK): Verbod op slavenhandel

• 1833 (VK): Afschaffing van slavernij in Britse koloniën

• 1848 (Frankrijk): Afschaffing van slavernij

• 1863 (Nederland): Afschaffing in Suriname en de Antillen

• Tot slaaf gemaakten moesten daarna nog 10 jaar verplicht werken tegen minimale betaling (Staatstoezicht).

• 1888 (Brazilië): Laatste land in Amerika dat slavernij afschafte

4. Reacties en gevolgen

• Plantagehouders kregen compensatie; tot slaaf gemaakten niet.

• Vrijheid betekende niet automatisch gelijkheid: discriminatie, armoede en racisme bleven bestaan.

• De herinnering aan slavernij leeft voort en is van grote invloed op de hedendaagse samenleving.