Hoofdstuk 2: Het AOW-gat

Les 4: Wat is het AOW-gat precies?

Lesdoel:
In deze les leer je wat het AOW-gat is, hoe het ontstaan is, en waarom het als een vorm van structureel onrecht wordt gezien.

Doorwerking van koloniaal onrecht:

Het AOW-gat is de term die wordt gebruikt voor het tekort aan opgebouwde AOW-jaren bij mensen die buiten Nederland hebben gewoond, vooral in voormalig koloniaal gebied zoals Suriname. Voor Surinaamse Nederlanders betekent dit vaak dat ze tientallen procenten van hun AOW missen, ook al zijn ze op latere leeftijd naar Nederland gekomen en hebben ze daar jarenlang gewoond en gewerkt.

Zoals je in het vorige topic hebt geleerd, bouwt iemand die in Nederland woont vanaf zijn of haar 15e levensjaar elk jaar 2% AOW op. Om volledige AOW te krijgen, moet je dus 50 jaar in Nederland hebben gewoond voor je pensioengerechtigde leeftijd bereikt.

Mensen die op latere leeftijd vanuit Suriname naar Nederland kwamen – bijvoorbeeld in de jaren ’70, ’80 of zelfs ’90 – missen vaak 10, 20 of zelfs 30 jaar aan AOW-opbouw. Dat betekent dat zij bij het bereiken van hun pensioenleeftijd bijvoorbeeld maar 60% of zelfs maar 40% van het volledige AOW-bedrag ontvangen.

Dit leidt tot armoede onder ouderen die vaak hun hele leven in dienst van Nederland hebben gestaan – als verpleegkundige, schoonmaker, in de zorg, op Schiphol of in fabrieken. Sommigen krijgen aanvullende bijstand, maar dat voelt als liefdadigheid, terwijl zij juist rechtvaardigheid willen.

Het AOW-gat is dus niet alleen een financieel probleem. Het raakt ook aan waardigheid, gelijkheid en het doorwerken van koloniaal onrecht in de levens van mensen vandaag.