Les 6 – Patronen herkennen en veranderen

Van automatische reacties naar bewuste keuzes

Introductie

Iedereen heeft gedragspatronen. Vaak zijn die ontstaan door eerdere ervaringen – thuis, op straat, op school. Sommige patronen beschermen ons, andere houden ons gevangen.

In deze les leer je hoe je je eigen patronen herkent én verandert. Dat is de eerste stap naar het doorbreken van zinloos geweld.

Wat is een patroon?

Een patroon is gedrag dat je vaker herhaalt in bepaalde situaties.

Bijvoorbeeld:

• Je trekt je terug als er ruzie dreigt

• Je wordt direct boos als iemand je afwijst

• Je maakt grapjes om pijn te verstoppen

 

Patronen zijn niet “slecht”. Ze waren ooit je manier om te overleven. Maar je mag ze leren veranderen.

 

Hoe ontstaan gedragspatronen?

• Door ervaring: wat werkte vroeger om pijn te vermijden?

• Door omgeving: wat zag je thuis, op straat, in media?

• Door emotioneel geheugen: je lichaam herkent gevaar sneller dan je hoofd

Bijvoorbeeld: als jij thuis werd genegeerd als je huilde, dan leer je misschien: “emoties tonen = zwak”

Dat patroon kan dan later zorgen voor afstand of woede als je je kwetsbaar voelt.

Hoe herken je je patroon?

Stel jezelf deze vragen:

• Wat doe ik automatisch als ik boos, bang of verdrietig ben?

• Wat gebeurt er in mijn lichaam (hartslag, adem, houding)?

• Waar ken ik dit gedrag van?

• Wie in mijn familie of omgeving doet hetzelfde?

Wat helpt om een patroon te doorbreken?

1. Stop, adem, voel – Neem 10 seconden pauze voor je reageert

2. Noem je gevoel – “Ik voel… boos/angst/verdriet”

3. Kies anders – Kun je een andere reactie proberen?

4. Oefen, herhaal – Je hersenen leren via herhaling

5. Zoek steun – Deel je patroon met iemand die je vertrouwt

“Verandering begint bij zien wat je doet, zonder jezelf te veroordelen.”

 

Opdracht

Spiegelopdracht:

Maak een ‘trigger-kaart’.
Teken een situatie waarin je vaak op een automatische manier reageert (bv. schreeuwen, weglopen, terugtrekken).

Noteer daarnaast:

• Wat je voelt

• Wat je denkt

• Wat je lichaam doet

• Wat je zou willen leren doen in plaats daarvan

Laat je kaart anoniem zien in de groep – als je dat wilt.