Les 8 – De cirkel van geweld: het systeem werkt zoals het bedoeld is

Waarom zinloos geweld niet alleen ‘persoonlijk’ is

Introductie

Wanneer een jongere op straat wordt neergestoken of opgepakt na geweld, is de reflex vaak:

“Wat is er mis met hem?”

Maar een betere vraag is:

“Wat is er mis met het systeem waarin hij opgroeide?”

In deze les kijken we naar hoe onrecht, racisme en sociale uitsluiting leiden tot patronen van geweld – en hoe dat géén toeval is, maar ingebakken zit in hoe het systeem werkt.

Wat bedoelen we met ‘systeem’?

Een systeem is een geheel van regels, structuren en ideeën die bepalen:

• Wie kansen krijgt

• Wie gezien wordt

• Wie beschermd wordt

• En wie als ‘probleem’ wordt behandeld

Het systeem is niet neutraal. Het is gebouwd op ongelijkheid – en die ongelijkheid herhaalt zich, tenzij we haar doorbreken.

 

Wat is structureel geweld?

Structureel geweld is geweld dat niet fysiek is, maar wel schade doet, doordat mensen systematisch worden uitgesloten of benadeeld.

Voorbeelden:

• Slechte scholen in arme wijken

• Racistische politiecontroles

• Geen toegang tot psychologische hulp

• Negatief beeld in media

• Lage verwachtingen van docenten

• Uitzichtloze jeugdzorg of schulden

• Ongelijkheid in het rechtssysteem

Structureel geweld maakt jongeren boos, moe, onzichtbaar – en soms gewelddadig.

 

De cirkel van geweld

1. Historisch onrecht (slavernij, kolonialisme, segregatie)

2. Sociale achterstelling (armoede, uitsluiting, discriminatie)

3. Persoonlijke pijn (trauma, verlies, afwijzing)

4. Reactie via geweld of verdoving (vechten, vluchten, verdoven)

5. Stigmatisering en straf (gevangenis, afwijzing, mediaframe)

6. Herhaling

PTSS en systeemgeweld

Post Traumatic Slave Syndrome (PTSS) leert ons:
Het trauma van slavernij leeft voort in gemeenschappen die nooit zijn geheeld, en die nog steeds in onveilige systemen leven.

Geen therapie kan genezen wat een systeem blijft verwonden.

 

Opdracht

Teken de cirkel van geweld.

Vul in elk van de zes stappen een voorbeeld uit je eigen leven, je wijk, of de media.

Vraag: Waar zit volgens jou de sleutel tot doorbreking?

Bespreek je cirkel in tweetallen.